info@drmoghtaderi.com   36288896 (031)

چه نیازی به انجام تست غربالگری جنین می باشد؟؟؟

تست غربالگری جنین

تست غربالگری جنین به چه منظور انجام می شود؟

آیا همه ی مادران باید این تست را انجام دهند؟

در تست غربالگری جنین چه پارامترهایی مورد بررسی قرار می گیرند؟

آزمایشات و بررسی هایی که برای تعیین سلامتی جنین انجام می شود  به دو صورت می باشد.

⬅ تست های تشخیصی

⬅ تست های غربالگری

اما تفاوت این دو تست در چیست؟

تست های تشخیصی

تست های تشخیصی همان آزمایشاتی هستند که به طور معمول انجام می‌شوند و به کمک آنها بعضی موارد و بیماری ها تشخیص داده می‌شوند و اقدامات درمانی برپایه آنها صورت می‌گیرد.

  • مثلا آزمایش قند خون یک تست تشخیصی است ‌و اگر عدد آن از حدی بالاتر باشد شخص مبتلا به دیابت است ‌و باید درمان شود.

تست های غربالگری

اما تست غربالگری جنین مانند تست تشخیصی نیست و براساس آن برنامه درمانی طرح ریزی نمی شود. فقط افراد «در معرض خطر» و نه بیمار، شناسایی می‌شوند تا بعدا برایشان تست تشخیصی انجام شود و در صورت ابتلا به بیماری خاص، طرح درمانی برای آن ها برنامه ریزی شود.

مثلا برای دیابت، تست غربالکری خاصی داریم که اگر نتیجه ی تست غربالگری این فرد، مثبت شود؛ برای آازمایش تشخیصی قند خون (به صورت ناشتا) فرستاده می شود تا نتایج حاصل از این آزمایش ابتلا به دیابت را تایید و یا رد سازد.

چه نیازی به انجام تست های غربالگری در بارداری می باشد؟

  1. تشخیص بیماری های جنین

در طول حاملگی هم چند تست غربالگری (شامل آزمایش خون و سونو گرافی) در دو مرحله انجام می شود که صرفا افرادی را که جنین آن ها « ممکن است» بیماری داشته باشند شناسایی کرده و آنگاه پزشک باید برای این افراد تست تشخیصی در خواست کند تا افرادی که واقعا جنین هایشان مبتلا به بیماری خاصی هستند شناسایی شوند و مداخلات لازم برایشان صورت گیرد.

غربالگری سلامت جنین

غربالگری سلامت جنین

  1. تشخیص ناهنجاری

یک سری از تست های غربالگری به منظور بررسی سندرم های شناخته شده انجام می پذیرند. جنین هایی که به این سندرم ها مبتلا باشند، ممکن است با ناهنجاری های جسمانی یا عقب افتادگی ذهنی به دنیا قدم بگذارند.

  • یکی از مزایای این غربالگری ها، تشخیص به موقع ناهنجاری های موجود و جلوگیری از تولد جنین های مبتلا به این سندرم ها می باشد.

انواع غربالگری

در ادامه ی مطلب به بیان انواع غربالگری جنین و هدف از انجام آن ها می پردازیم.

غربالگری سندرم داون

  • این تست غربالگری در دو نوبت انجام می شود.
  • زمان غربالگری اول، بین هفته ۱۱ تا ۱۴ بارداری است.

این غربالگری شامل دو قسمت است. یکی آزمایش خون برای اندازه گیری هورمون ها و دیگری انجام سونوگرافی برای اندازه گیری NT یا ضخامت پشت گردن جنین است.

متخصصان این دو اندازه گیری به دست آمده را در نموداری قرار داده و احتمال خطر برای ابتلای جنین به سندرم داون را مورد بررسی قرار می دهند.

آزمایش خون در غربالگری اول، شامل اندازه گیری هورمون بتا HCG وهورمون Papp a یا پروتئین پلاسمایی a می‌باشد.

  • علائم سندرم داون
  • بطور معمول از هر کروموزوم یک جفت در هسته ی سلول هست.
  • در سندرم داون از کروموزوم های شماره ی ۲۱ سه تا داریم .
  • اندازه ی هورمون Papp a در سندرم داون کم شده و اندازه ی هورمون بتا HCG در بعضی موارد زیاد می شود.

در نظر داشته باشید احتمال ابتلای جنین به سندروم داون بر اساس اندازه گیری این هورمون‌ها، اندازه گیری ان تی (NT) در سونوگرافی و سن مادر است که همگی بر روی نمودار قرار گرفته و ریسک خطر ابتلای جنین محاسبه می شود.

تست NT (NuchalTranslucency)

‏ NT در واقع  حداکثر ضخامت  زیرجلدی بین پوست و مهره های  گردنی درپشت گردن جنین در هفته های  ۱۱-۱۴ بارداری را مشخص می کند .

تستNT  به تنهایی دلیلی بر وجود مشکلات غیر طبیعی در جنین نیست ولی نشانه ای از احتمال وجود ریسک مشکلات غیر طبیعی در جنین می باشد.

  • یعنی ۱/۳ جنین هایی با افزایش حد NT، متاسفانه مبتلا به مشکلات کروموزومی می باشند.

و چنانچه تست NT با اندازه گیری سرم خونی  دو آزمایش مذکور دیگر یعنی  PAPP-A و free B -hCG  همراه شود؛ احتمال تشخیص دقیق و قطعی مشکلات جنینی افزایش می یابد.

سونوگرافی ان تی

سونوگرافی ان تی

– نتایج حاصل از تست NT

در صورت وجود افزایش NT ، نه تنها احتمال خطر مشکلات کروموزمی جنین بالا می رود بلکه تا حدی احتمال مشکلات قلبی جنین نیز افزایش می یابد و ممکن است نیاز به انجام سایر آزمایش ها، سونوگرافی های خاص و یا اکوی قلب برای بررسی سلامت جنین در آینده وجود داشته باشد.

غربالگی سه ماهه دوم بارداری

این غربالگری در سه ماهه دوم، هفته ی ۱۵ تا ۲۰ بارداری (ترجیحا هفته ی ۱۶ تا ۱۸) با گرفتن نمونه خون مادر انجام می شود.

این تست هاشامل  alfa fetoprotein,unconjugated estriol,inhibin A,beta HCGهستند.

این تست ها ممکن است درهمراهی با غربالگری سه ماهه اول انجام وتفسیرشوند که دقت تست غربالگری را افزایش ومیزان مثبت ومنفی کاذب راکاهش می دهند.

سونوگرافی

سونوگرافی، بخشی ازغربالگری مرحله دوم نیست اما می تواند جداگانه برای بررسی ناهنجاری های ساختاری وسلامتی ارگان ها واحشا جنین بکار رود.

  • دراین بین بالا بودن آلفا فتوپروتئین به تنهایی هم ارزشمند است وممکن است نشانه ی بازماندن کانال نخاعی، مغز، جدارشکم ویا ناهنجاری های کروموزومی باشد.

ممکن است دو، سه یا هرچهار فاکتورخونی اندازه گیری شوند که این امر دقت آزمایش را بالاترمی برد. درهرحال آزمون مثبت یا مشکل دار، به معنی لزوم بررسی تکمیلی مثلا با آمنیوسنتزاست و معنی آن بیماری حتمی بچه نیست!

اگرکسی غربالگری سه ماهه اول نرمال داشته باشد، ممکن است به صلاحدید متخصص زنان و زایمان نیازی به انجام مرحله ی دوم نداشته باشد.

دکتر ندا مقتدری متخصص زنان و زایمان در اصفهان می باشند. شما عزیزان می توانید از طریق زیر با ایشان ارتباط برقرار کنید:

تلفن رسا: ۰۲۱۷۴۴۷۱۱۱ – کد: ۷۰۲۳
۰۹۱۳۴۷۱۴۷۱۴
۰۳۱۳۶۲۸۸۸۹۶

صفحه اینستاگرام

لازم به ذکراست که نرمال بودن این تست ها فرد را ازسونوگرافی بی نیازنمی کند. اگردرسونوگرافی ناهنجاری دیده شد ممکن است، اکوکاردیوگرافی یا  MRIجنین لازم باشد.

  • در بارداری های دوقلو، توصیه می شود غربالگری در سه ماهه اول انجام شود. در بارداری های دی کوریون، ریسک هر جنین به طور مجزا و در بارداری مونوکوریون یک ریسک کلی گزارش داده می شود.

روش cell free DNA چیست؟

وقتی  سلول تخم تکثیر شده به رحم میرسد، بخشی از سلول ها تشکیل جنین و بخش دیگر سلول ها تشکیل جفت را سازماندهی می نمایند. سلول های تشکیل دهنده جفت به داخل حفره رحم مادر نفوذ کرده و باعث تبادل اکسیژن و مواد غذایی می شوند.

  • به همین ترتیب بخشی از DNA جنین وارد گردش خون مادر می شود.

اساس آزمایش سل فری DNA شناسایی مولکول های دی‌ان ای جنین در خون مادر است، تا از این طریق وجود کروموزوم اضافی جنین شناسایی شود.

در تحقیقات مشخص شده است که DNA جنین بعد از ۶-۷ هفته از بارداری در خون مادر قابل شناسایی است. با رشد جنین و بزرگ شدنش این میزان بیشتر می شود.

نکته ی قابل توجه در این مبحث این است که حدود ۳-۲ ساعت بعد از تولد نوزاد، دیگر DNA جنین از طریق خون مادر قابل شناسایی نیست.

در روش غربالگری سل فریDNA ، خون مادر از هفته ۱۲-۱۳ بارداری به بعد در آزمایشگاه گرفته می شود و پس از آنالیز آن گزارشی ارائه می شود که براساس آن متخصص زنان و زایمان می تواند برای بررسی‌های بعدی تصمیم بگیرد.

این روش غیر تهاجمی است و موجب سقط یا آسیب به جنین نمی‌شود.

روش cell free DNA

روش cell free DNA

روش آمنیوسنتز

آمنیوسنتز روشی است که در آن مایع آمنیوتیک به منظور انجام برخی آزمایشات یا با اهداف درمانی از داخل رحم بیرون کشیده می شود. مایع آمنیوتیک همان مایعی است که دورتادور جنین است و از او محافظت کرده و حاوی سلول های مختلف و تعداد زیادی پروتئین می باشد .

روش آمنیوسنتز در موارد زیر کاربرد دارد:

🔸تشخیص اختلالات ژنتیکی جنین مانند سندرم داون

🔸بررسی و اطمینان از بلوغ ریه های جنین جهت آمادگی برای زایمان

🔸تشخیص عفونت های جنینی و همچنین شدت کم خونی در جنین هایی که مادر آنها Rh  منفی هستند.

🔸درمان افزایش مایع آمنیوتیک (پلی هیدرامنیوس)

آمنیوسنتز به منظور بررسی ژنتیک جنین در هفته های ۲۰-۱۵ حاملگی انجام می شود و انجام آن زیر ۱۵ هفته با عوارض بیشتری همراه است.

در موارد زیر این تست برای بررسی ژنتیک جنین انجام می شود :

  • هنگامی که تست های غربالگری سه ماهه اول یا سه ماهه دوم و حتی نتایج حاصل از روش cell free DNA مشکوک باشند.
  • پدر یا مادر دارای مشکلات کروموزومی باشند.
  • حاملگی قبلی یک نوزاد با اختلالات کروموزومی یا اختلال طناب عصبی بوده است
  • سن بالای مادر (بالای ۳۵ سال)
  • وجود برخی یافته های غیر طبیعی در سونوگرافی
روش آمنیوسنتز

روش آمنیوسنتز

عوارض روش آمنیوسنتز

آمنیوسنتز می تواند عوارضی هم داشته باشد شامل:

🔸نشت مایع آمنیوتیک یک هفته اول بعد از انجام تست که اغلب متوقف شده و حاملگی ادامه می یابد.

🔸خطر سقط جنین (هنگامی که آمنیوسنتز زیر ۱۵ هفتگی صورت گیرد، احتمال آن بیشتر می شود)

🔸آسیب جنین ناشی از تماس سوزن با بدن جنین (که اغلب مسائل جدی نیستند.)

🔸عفونت رحمی که بسیار نادر است

🔸انتقال عفونت های مادری به جنین، هپاتیتC ،HIV و…

بعد از آمنیوسنتز گاهی مختصری خونریزی از واژن یا خروج مایع آمنیوتیک رخ می دهد، همچنین قرمزی در محل تزریق و یا دردهای کرامپی در رحم نیز قابل انتظار است که با گذشت زمان رفع می شوند .

با توجه به تمام مزایا و عوارض این روش، پزشک بر اساس شرایط موجود و نتایج حاصل از آزمایشات این روش را پیشنهاد می کند و در نهایت این مادر باردار است که تصمیم می گیرد آن را انجام دهد یا خیر.

پیشگیری از بیماری با غربالگری

غربالگری‌ها، افراد درمعرض خطر یک بیماری و یا یک عارضه را مشخص می کنند. یعنی غربالگری نشان دهنده ی ابتلای فرد به بیماری نمی باشد و تنها ریسک فاکتور های ابتلا به بیماری را مورد بررسی قرار می دهد.

  • بطور مثال وقتی آزمایش غربالگری در سه‌ ماهه اول پرخطر گزارش می شود، به ‌معنی ابتلای جنین به سندرم داون نیست! بلکه حاکی از آن است که؛ این جنین از بین هزاران جنین دیگر نیازمند بررسی بیشتر می باشد.

هزینه آزمایش غربالگری

درکنار آزمایش دوبل مارکر سه ماهه اول، آزمایش غربالگری دیگری نیز وجود دارد که میزان دقت بیشتری دارد. قیمت آن گران تر است و تجهیزات بیشتری برای انجام این آزمایش مورد نیاز می باشد. به همین دلیل آن را برای همه ی خانم‌های باردار توصیه نمی‌کنند.

–        این روش دقیق ‌تر همان سل فری DNA می باشد.

چکیده مطلب

انجام هرگونه آزمایش و تست غربالگری جنین باید طبق نظر و تجویز متخصص زنان و زایمان صورت گیرد. پزشک با انجام معاینات لازم و بررسی شرایط موجود آزمایش ها و تست های مختلفی را تجویز می نماید.

سایر مقالات ارائه شده:

عوامل آسیب رسان به جنین

مراحل زایمان طبیعی

زایمان سزارین در اصفهان

پاسخ

دوازده + 16 =

Call Now Button