افتادگی رحم یک بیماری پرتکرار در میان زنان، بویژه پس از زایمان یا در دوران یائسگی است. این بیماری که با عنوان پرولاپس رحم Uterine prolapse نیز شناخته میشود، زمانی رخ میدهد که رحم از جایگاه طبیعی خود در لگن پایین آمده و به داخل کانال واژن وارد میشود و یا به آن فشار می آورد. بسیاری از زنان تا زمانی که علائم آزاردهنده این اختلال را لمس نکرده اند، از وجود آن آگاه نیستند. در این مقاله، بهطور کامل به بررسی علتها، علائم، روش های تشخیص و درمان افتادگی رحم میپردازیم.
دکتر ندا مقتدری، جراح و متخصص زنان و زایمان با توجه به جایگاه عالی علمی و سابقه روشن در درمان، بعنوان بهترین دکتر درمان افتادگی رحم در اصفهان شناخته می شوند. جهت ارتباط با ایشان میتوانید با شماره زیر تماس بگیرید و یا مشاوره آنلاین دریافت نمایید.
تعریف افتادگی رحم یا پرولاپس رحم
افتادگی رحم زمانی رخ میدهد که عضلات و لیگامان های نگهدارنده رحم در ناحیه لگن تضعیف یا کشیده شده باشند. این وضعیت باعث میشود رحم به سمت پایین حرکت کرده و وارد کانال واژن شود. شدت افتادگی میتواند از وضعیت یک بیرون زدگی خفیف تا افتادگی کامل رحم به خارج از واژن متفاوت باشد.
آناتومی رحم و نقش آن در سلامت زنان
رحم، عضوی در دستگاه تناسلی زنان است که از نظر فرم، کمی به گلابی شباهت دارد. این عضو در قسمت مرکزی لگن زنان قرار دارد و نقش اصلی در باروری، حاملگی و نظم چرخه قاعدگی را ایفا میکند. عضلات کف لگن، لیگامان های رحمی و بافت های همبند اطراف رحم، آن را در جایگاه طبیعی خود نگه میدارند. ضعف یا آسیب به این ساختارها میتواند تعادل آناتومیک لگن را مختل کرده و زمینه ساز پرولاپس یا افتادگی رحم شود.
دلایل و عوامل خطر بروز افتادگی رحم
علت های ابتلا به افتادگی رحم متفاوت و متعدد هستند، اما برخی عوامل نقش پررنگ تری در بروز آن دارند:
زایمان طبیعی مکرر
زایمان واژینال، خصوصاً در شرایط سخت یا با وزن جنین بالا، باعث کشش شدید عضلات کف لگن میشود. این عامل، شایعترین علت افتادگی رحم در زنان جوانتر است.
افزایش سن و یائسگی
با افزایش سن، بهویژه پس از یائسگی، سطح استروژن کاهش مییابد. این امر منجر به کاهش تونیسیته عضلات لگن و بافتهای نگهدارنده رحم میشود.
سابقه جراحی لگن
جراحیهایی مانند هیسترکتومی ناقص، ترمیم رکتوسل یا سیستوسل ممکن است ساختارهای حمایتی رحم را تضعیف کنند.
افزایش فشار داخل شکمی
عواملی مانند چاقی، یبوست مزمن، سرفههای طولانیمدت یا بلند کردن اجسام سنگین، باعث افزایش فشار داخل شکمی میشوند که روی عضلات کف لگن تأثیر منفی دارد.
علائم افتادگی رحم و نحوه شناسایی آن
علائم افتادگی رحم بسته به شدت آن متفاوت است. برخی از رایجترین نشانهها شامل:
- احساس فشار یا سنگینی در لگن
- درد کمر یا درد هنگام رابطه جنسی
- بیاختیاری ادرار یا مشکلات در دفع
- مشاهده یا لمس برآمدگی در داخل یا بیرون واژن
- اختلال در راه رفتن یا نشستن طولانی
برخی از زنان ممکن است علائم خفیفی داشته باشند یا اصلاً متوجه مشکل نشوند، در حالی که دیگران با نشانههای شدید به پزشک مراجعه میکنند.
درجه افتادگی رحم و تفاوت شدت هر مرحله
برای تشخیص شدت افتادگی رحم، پزشکان از یک سیستم درجهبندی استفاده میکنند:
افتادگی درجه یک
رحم کمی به سمت واژن جابجا شده ولی هنوز داخل واژن باقی مانده است. در این مرحله، معمولاً علائم خاصی مشاهده نمیشود.
افتادگی درجه دو
رحم تا نزدیکی دهانه واژن پایین آمده و بیمار ممکن است علائمی مانند احساس سنگینی در لگن را تجربه کند.
افتادگی درجه سه
رحم از دهانه واژن بیرونزده ولی به طور کامل خارج نشده است. در این مرحله، علائم بهوضوح قابل تشخیص هستند.
پرولاپس کامل
رحم بهطور کامل از واژن بیرون آمده است. این وضعیت نیازمند درمان فوری است و معمولاً درمان جراحی پیشنهاد میشود.
عوارض عدم درمان به موقع افتادگی رحم
نادیده گرفتن افتادگی رحم میتواند منجر به عوارض جدی شود، از جمله:
- عفونتهای مکرر واژینال یا ادراری
- زخم یا زخم شدن بافت واژن
- اختلالات شدید در دفع ادرار و مدفوع
تشخیص افتادگی رحم چگونه انجام میشود؟
تشخیص افتادگی رحم معمولاً توسط متخصص زنان و زایمان و با انجام معاینه فیزیکی دقیق لگن انجام میشود. پزشک در طی معاینه داخلی، وضعیت رحم، واژن و سایر ارگانهای لگنی را ارزیابی میکند تا میزان افتادگی و همراهی احتمالی آن با سایر اختلالات مانند افتادگی مثانه یا راستروده (رکتوسل) مشخص شود.
در برخی موارد، برای بررسی کاملتر، آزمایشهای تصویربرداری مانند سونوگرافی لگن یا امآرآی نیز درخواست میشود. در زنان مسنتر یا افرادی که سابقه جراحی لگنی دارند، این ارزیابیها برای تعیین بهترین روش درمانی اهمیت زیادی دارد.
روشهای درمان افتادگی رحم
روش درمان افتادگی رحم به شدت پرولاپس، سن بیمار، وضعیت سلامت عمومی، برنامه بارداری آینده و ترجیح بیمار بستگی دارد. این درمانها به دو دسته کلی تقسیم میشوند:
درمانهای غیرجراحی افتادگی رحم
در موارد خفیف یا متوسط، یا در زنانی که قصد بارداری دارند یا تحمل جراحی ندارند، درمانهای غیرجراحی میتواند مؤثر باشد.
ورزشهای تقویتی کف لگن (تمرینات کگل)
تمرینات کگل با هدف تقویت عضلات کف لگن انجام میشود. این تمرینات اگر بهطور منظم و صحیح انجام شوند، میتوانند در مراحل ابتدایی افتادگی رحم یا حتی در پیشگیری از آن مؤثر باشند.
استفاده از پساری (Pessary)
پساری وسیلهای سیلیکونی یا پلاستیکی است که در واژن قرار میگیرد و به نگهداری رحم در محل طبیعی کمک میکند. این روش بهویژه برای زنان مسن یا افرادی که تمایل به جراحی ندارند، بسیار مؤثر و کاربردی است.
فیلم استفاده از پساری در دوران بارداری
درمانهای جراحی افتادگی رحم
در موارد شدید یا زمانی که درمان غیرجراحی مؤثر واقع نمیشود، مداخلات جراحی در دستور کار قرار میگیرد.
هیستروپکسی (Hysteropexy)
در این روش، رحم به کمک مش یا بافتهای طبیعی بدن به رباطهای لگنی متصل و در جای خود تثبیت میشود. این روش برای زنانی که تمایل به حفظ رحم دارند (مثلاً جهت بارداری آتی) گزینهای مناسب است.
هیسترکتومی (Hysterectomy)
در مواردی که حفظ رحم امکانپذیر نیست یا افتادگی بسیار شدید است، جراحی برداشتن رحم (هیسترکتومی) انجام میشود. این روش بهصورت شکمی، واژینال یا لاپاراسکوپی انجام میشود و در موارد بسیاری نتایج موفقیتآمیزی دارد.
درمان افتادگی رحم در اصفهان
اصفهان بعنوان یکی از قطبهای پزشکی کشور، دارای مراکز تخصصی متعدد در حوزه بیماریهای زنان است. بیماران مبتلا به پرولاپس رحم میتوانند با مراجعه به بهترین متخصص زنان در این شهر، تشخیص دقیق و درمان مؤثر دریافت کنند.
در این میان، دکتر ندا مقتدری، متخصص زنان و زایمان در اصفهان با تجربه گسترده در تشخیص و درمان انواع افتادگیهای لگنی، یکی از نامهای مطرح در این حوزه است. ایشان با بهرهگیری از جدیدترین متدهای درمانی و رویکرد شخصیسازیشده، توانستهاند نتایج درخشانی در مدیریت بیماران خود ثبت کنند.
- درد مزمن در ناحیه لگن و پایین کمر
- اختلالات روانی ناشی از کاهش کیفیت زندگی و عملکرد جنسی
ویژگیهای بهترین دکتر درمان افتادگی رحم در اصفهان
اگر به دنبال بهترین دکتر درمان افتادگی رحم در اصفهان هستید، توجه به این ویژگیها میتواند انتخاب شما را بهینه کند:
- تجربه بالا در درمان انواع افتادگیها، چه با روشهای جراحی و چه غیرجراحی
- مهارت در انجام معاینات دقیق لگنی و تشخیص افتادگیهای ترکیبی (رحم، مثانه، رکتوسل)
- آشنایی با روشهای نوین و کمتهاجمی درمانی
- برخورد مناسب و توضیح کامل روند درمان برای بیمار
- سابقه موفق درمان بیماران با نتایج رضایتبخش و ماندگار
دکتر ندا مقتدری با دارا بودن این ویژگیها و سابقه قابل توجه در حوزه درمان اختلالات لگنی، یکی از گزینههای اصلی مراجعه در اصفهان به شمار میرود.
نقش تغذیه، ورزش و سبک زندگی در پیشگیری از افتادگی رحم
پیشگیری از پرولاپس رحم ممکن است در برخی موارد کاملاً قابلتحقق نباشد، اما با رعایت برخی نکات مهم در سبک زندگی، میتوان احتمال بروز آن را کاهش داد:
- حفظ وزن مناسب و اجتناب از چاقی شکمی
- پیشگیری و درمان یبوست مزمن
- ترک سیگار (که عامل سرفههای مزمن است)
- عدم بلند کردن اجسام سنگین
- تقویت عضلات لگن با تمرینات منظم
- مصرف غذاهای سرشار از کلسیم، ویتامین D و پروتئین برای سلامت عضلات و بافتها
تفاوت پرولاپس رحم با افتادگی مثانه و رکتوسل
بسیاری از بیماران، افتادگی رحم را با افتادگی مثانه یا راستروده اشتباه میگیرند. هرچند این سه وضعیت ممکن است همزمان رخ دهند، اما تفاوتهایی دارند:
| نوع افتادگی | عضو درگیر | علائم مشخصه |
| پرولاپس رحم | رحم | احساس فشار در واژن، بیرونزدگی رحم، درد لگن |
| سیستوسل (مثانه) | مثانه | نشت ادرار، احساس پُری مثانه حتی بعد از ادرار |
| رکتوسل | راستروده | یبوست، احساس بیرونزدگی از واژن، دفع ناقص مدفوع |
پزشک متخصص با معاینه دقیق میتواند افتراق دقیق بین این موارد را انجام دهد و طرح درمان مناسب هر یک را پیشنهاد کند.
تجربه درمان موفق افتادگی رحم
بسیاری از زنانی که دچار افتادگی رحم بودند، پس از مراجعه به پزشک متخصص و دریافت درمان مناسب، بهبود کامل یافتهاند. درمانهای غیرجراحی برای زنان جوانتر یا با پرولاپس خفیف بسیار مؤثر بوده و در مراحل پیشرفته نیز جراحی با کمترین عوارض، کیفیت زندگی بیماران را بهبود میبخشد.
در مطب دکتر ندا مقتدری، با بهرهگیری از تجهیزات روز و ارزیابی دقیق، درمان بهشکل هدفمند صورت میگیرد. تجربه بیماران نشان میدهد که رضایت بالایی از روند درمان، مراقبتهای پس از عمل و پیگیریهای دورهای وجود دارد.
جمعبندی و توصیه پزشک
افتادگی رحم یک بیماری قابل درمان است، اما تشخیص بهموقع و انتخاب پزشک متخصص، نقش حیاتی در موفقیت درمان دارد. روشهای متنوع درمانی از ورزش و پساری گرفته تا جراحیهای پیشرفته، امکان بازگشت به زندگی عادی را برای بیماران فراهم میکنند.
اگر در اصفهان ساکن هستید و با علائمی مانند فشار لگنی، نشت ادرار یا احساس بیرونزدگی مواجه شدهاید، توصیه میکنیم به دکتر ندا مقتدری مراجعه کنید تا با بررسی دقیق وضعیت، بهترین مسیر درمانی برای شما انتخاب شود.
سوالات متداول درباره افتادگی رحم
خیر، زنانی که زایمانهای طبیعی متعدد داشتهاند یا عضلات کف لگن ضعیفی دارند نیز در سنین پایینتر ممکن است دچار افتادگی رحم شوند.
در مراحل خفیف، با تمرینات تقویتی و درمانهای حمایتی قابل کنترل است. اما در موارد پیشرفته ممکن است نیاز به جراحی باشد.
در برخی موارد ممکن است بارداری را دشوار کند، اما با درمان مناسب، امکان بارداری وجود دارد. تشخیص و مدیریت تخصصی اهمیت زیادی دارد.
خیر، نحوه استفاده بسته به شرایط بیمار است. برخی بیماران تنها در طول روز یا هنگام فعالیت از آن استفاده میکنند.
به محض مشاهده علائمی مانند فشار لگن، نشت ادرار یا احساس وجود برآمدگی در واژن، بهتر است به متخصص مراجعه کنید.