عوارض رابطه جنسی مقعدی از موضوعاتی است که همواره مورد بحث پزشکان و متخصصان سلامت جنسی بوده است. رابطه جنسی از مقعد برخلاف تصور برخی افراد، ممکن است با لذت موقت همراه باشد اما خطرات و عوارض جسمی و روانی متعددی دارد که اغلب نادیده گرفته میشوند. این نوع رابطه میتواند موجب پارگی بافتهای حساس مقعد، انتقال بیماریهای مقاربتی و حتی بروز مشکلات ماندگار در کنترل دفع مدفوع شود. در این مقاله بهصورت علمی و دقیق بررسی میکنیم رابطه جنسی مقعدی چیست، چه خطراتی برای زنان و مردان دارد، چگونه ممکن است میل جنسی را تحت تأثیر قرار دهد و چرا از دید پزشکی توصیه نمیشود.
رابطه جنسی مقعدی چیست؟
رابطه جنسی مقعدی (Anal Sex) به دخول آلت تناسلی در مقعد یا رکتوم فرد دیگر گفته میشود. برخلاف واژن، مقعد برای رابطه جنسی طراحی نشده و فاقد لغزندگی طبیعی است. دیواره رکتوم نازکتر و حساستر از بافت واژن است، بنابراین فشار یا اصطکاک زیاد میتواند باعث آسیبهای فیزیکی و حتی زخم های داخلی شود. از نظر فیزیولوژیکی، مقعد دارای عضلهای به نام اسفنکتر است که وظیفه کنترل مدفوع را دارد؛ تحریک بیشازحد یا پارگی این عضله میتواند باعث بیاختیاری مدفوع یا احساس درد مزمن شود.
آیا رابطه جنسی از مقعد خطر دارد؟
از نظر پزشکی و حفظ سلامت بدن، خطر ها و عوارض متعددی برای رابطه جنسی از مقعد مطرح شده است. در رابطه جنسی از پشت، احتمال انتقال بیماری های مقاربتی بالاتر از رابطه واژینال است. بافت های مقعد برای ورود جسم خارجی ساخته نشدهاند، در نتیجه احتمال بروز پارگی، خونریزی و انتقال ویروسها بسیار بالاست. پزشکان هشدار میدهند که در هر نوع تماس جنسی از طریق مقعد، خطر ابتلا به HIV، هپاتیت B و C، HPV (ویروس زگیل تناسلی) و سایر بیماریهای مقاربتی چندین برابر افزایش مییابد. حتی استفاده از کاندوم نیز نمیتواند تمام این خطرات را بهطور کامل از بین ببرد، زیرا ممکن است در اثر اصطکاک پاره شود.
توضیحاتی درمورد رابطه عاطفی
خطرات و عوارض رابطه جنسی مقعدی از نظر پزشکی
در ادامه مهم ترین عوارض رابطه جنسی مقعدی که خطر بالاتری را برای هر دو طرف دارد نام برده و توضیح داده شده است:
پارگی و آسیب بافتی
دیواره مقعد از سلولهای ظریف اپیتلیال تشکیل شده که در برابر فشار مقاوم نیستند. دخول بدون لغزندگی کافی میتواند سبب پارگیهای میکروسکوپی شود. این پارگیها راه ورودی برای باکتریها و ویروسها ایجاد میکنند که موجب عفونت یا بیماریهای مقاربتی میشود.
بواسیر (هموروئید)
بواسیر یا هموروئید یکی از شایعترین عوارض رابطه جنسی مقعدی است. بواسیر در اثر افزایش فشار داخل رکتوم و تورم سیاهرگهای اطراف مقعد ایجاد میشود. هنگام دخول، بهویژه در صورت حرکات خشن یا طولانیمدت، فشار زیادی بر این رگها وارد میشود و باعث التهاب و بیرونزدگی آنها میگردد.
نشانههای بواسیر شامل:
- درد یا سوزش پس از رابطه
- خونریزی هنگام اجابت مزاج
- احساس توده یا برآمدگی در اطراف مقعد
میباشد.
در صورت تداوم این حالت، ممکن است فرد نیاز به درمان دارویی یا حتی جراحی داشته باشد. علاوهبراین، بواسیر میتواند خطر خونریزی و عفونت را در دفعات بعدی رابطه افزایش دهد.
زخم شقاق مقعدی (Anal Fissure)
زخم شقاق یا فیشر آنال به معنی پارگی یا ترک عمیق در پوست یا مخاط کانال مقعد است. در رابطه جنسی مقعدی، اصطکاک شدید و عدم لغزندگی کافی باعث ایجاد فشار زیاد بر این بافتها میشود که به بروز شقاق منجر میگردد.
علائم این عارضه عبارتاند از:
- درد تیز و سوزاننده هنگام دفع مدفوع
- مشاهده خون روشن بر روی دستمال یا مدفوع
- اسپاسم عضلات مقعد و سفتی ناحیه
زخم شقاق معمولاً بسیار دردناک است و در برخی موارد مزمن میشود. در صورت تکرار رابطه، ترمیم زخم دشوارتر شده و احتمال عفونت باکتریایی یا قارچی بالا میرود.
بیاختیاری مدفوع
تکرار رابطه مقعدی ممکن است باعث آسیب به عضله اسفنکتر خارجی شود. این عضله مسئول نگهداری مدفوع است و در صورت آسیب، فرد ممکن است دچار نشت مدفوع یا گاز روده شود. این مشکل معمولاً برگشتناپذیر است و نیاز به درمانهای توانبخشی دارد.
خونریزی و درد مزمن
بسیاری از افرادی که رابطه مقعدی را تجربه میکنند، از درد و خونریزی شکایت دارند. این خونریزی ممکن است ناشی از پارگی رگهای کوچک یا بواسیر باشد. در موارد شدید، عفونت ثانویه یا زخمهای مزمن (فیشر آنال) نیز ایجاد میشود.
افزایش احتمال سرطان مقعد
ویروس HPV یکی از عوامل مهم در ایجاد سرطان مقعد است. تماس جنسی از این ناحیه احتمال ابتلا به این ویروس را بالا میبرد، بهویژه در افرادی که رابطه محافظت نشده دارند یا شریک جنسی متعددی دارند.
خطرات رابطه جنسی مقعدی برای زنان
در بسیاری از فرهنگ ها و کشور ها حفظ پرده بکارت بعنوان نشانه پاکدامنی در نظر گرفته می شود. به همین دلیل دختران و زنان جوان زیادی برای حفظ آن، اقدام به برقراری رابطه جنسی مقعدی می نمایند. در حالیکه عوارض و خطرات این نوع رابطه می تواند بسیار آسیب زا باشد.
عوارض فیزیکی
زنان به دلیل ساختار خاص لگن و مجاورت میان واژن و مقعد، بیش از مردان در معرض آسیب هستند. یکی از مهمترین عوارض رابطه جنسی مقعدی برای زنان، انتقال باکتریهای مدفوعی به واژن است که منجر به عفونتهای ادراری، التهاب رحم یا واژن و حتی عفونتهای لگنی میشود. این نوع عفونتها گاهی مزمن شده و باعث درد هنگام رابطه جنسی یا ناباروری میگردند.
آسیب و پارگی ناحیه پرینه
ناحیه پرینه (Perineum) بخشی از بدن است که بین مقعد و واژن قرار دارد و از عضلات و بافتهای نرم تشکیل شده است. در هنگام رابطه جنسی مقعدی، بهویژه در صورت استفاده نکردن از روان کننده یا اعمال فشار بیش از حد، این بافت مستعد پارگی یا آسیب مستقیم است.
پارگی پرینه معمولاً به صورت خراش، التهاب یا زخم های سطحی شروع میشود اما در موارد شدید میتواند به عضلات کف لگن نیز آسیب برساند. این موضوع ممکن است منجر به مشکلاتی مانند:
- احساس درد مداوم بین واژن و مقعد
- دشواری در نشستن یا دفع مدفوع
- بیاختیاری گازی یا مدفوعی در موارد شدید
- افزایش خطر عفونتهای ناحیه تناسلی
از دیدگاه پزشکی، پرینه نقش مهمی در پشتیبانی از اندامهای لگنی مانند مثانه و رحم دارد. آسیب مکرر به این ناحیه ممکن است باعث شل شدن عضلات کف لگن شود و در درازمدت بر میل و لذت جنسی نیز اثر منفی بگذارد.
استفاده از روانکنندههای محلول در آب و پرهیز از فشار ناگهانی یا حرکات خشن، میتواند تا حدی از این آسیبها جلوگیری کند؛ اما هیچ روشی بهطور کامل خطر پارگی پرینه را از بین نمیبرد، زیرا مقعد و بافت اطراف آن ذاتاً برای دخول طراحی نشدهاند.
جراحی پرینورافی روش درمانی برای پارگی یا شل شدگی شدید ناحیه پرینه انجام می شود.
عوارض روانی – عاطفی
بسیاری از زنان پس از تجربه رابطه مقعدی بدون رضایت کامل دچار اضطراب، احساس گناه یا کاهش اعتماد به نفس میشوند. در بسیاری از روابط زناشویی، بانوان تنها به دلیل تمایل و درخواست همسر خود رابطه مقعدی برقرار میکنند؛ در حالیکه نه تنها لذتی از آن نمی برند بلکه دچار مشکلات جسمی و روانی-عاطفی بعد از آن نیز می شوند. تکرار این مسئله تاثیر مستقیمی روی کاهش میل زنان به رابطه جنسی و سرد شدن رابطه عاطفی آنان دارد. مطالعات روان شناختی نشان میدهد که فشار برای انجام چنین رابطهای ممکن است باعث اختلالات جنسی،سلامتی و یا کاهش میل جنسی در آینده شود.
خطر بارداری غیرمستقیم
اگرچه دخول در مقعد باعث بارداری مستقیم نمیشود، اما در صورتی که مایع منی به نزدیکی واژن منتقل شود، احتمال نفوذ اسپرم به درون واژن و بارداری وجود دارد.
خطرات رابطه جنسی مقعدی برای مردان
علاوه بر زنان، رابطه جنسی مقعدی برای مردان نیز ایمن نیست. از جمله عوارض این رابطه برای مردان میتوان موارد زیر را مطرح کرد:
آسیب به آلت تناسلی
در صورت ورود به مقعد بدون آمادگی یا روانکننده، فشار زیاد میتواند موجب التهاب یا بریدگی در پوست آلت شود. این زخمها خطر ابتلا به بیماریهای مقاربتی را چند برابر میکنند.
مشکلات روانی و وابستگی رفتاری
برخی مردان ممکن است به دلیل تحریک متفاوت ناشی از عضلات تنگ مقعد، به این نوع رابطه وابستگی ذهنی پیدا کنند. این موضوع در درازمدت ممکن است میل به رابطه طبیعی واژینال را کاهش دهد.
خطر ابتلا به بیماریهای مقاربتی
مردی که دخول را انجام میدهد نیز در معرض ویروسهایی مانند HIV، HPV و هپاتیت قرار دارد. ویروسها میتوانند از طریق زخمهای ریز پوست آلت وارد بدن شوند.
انتقال بیماریهای مقاربتی از طریق رابطه مقعدی
یکی از مهم ترین خطرهای رابطه جنسی از مقعد، انتقال بیماریهای عفونی و ویروسی است. دیوارهی مقعد بسیار نازک و نفوذ پذیرتر از واژن است و در اثر اصطکاک یا پارگیهای ریز، مسیر ورود مستقیم برای ویروسها و باکتریها ایجاد میشود. در ادامه به شایعترین این بیماریها پرداختهایم:
HIV (ویروس نقص ایمنی انسانی)
احتمال انتقال HIV در رابطه مقعدی بدون کاندوم چندین برابر بیشتر از رابطه واژینال است. این ویروس از طریق مایع منی یا خون آلوده منتقل میشود و بهدلیل وجود زخمهای میکروسکوپی در ناحیه مقعد، بهراحتی وارد جریان خون میگردد. حتی استفاده از کاندوم نیز خطر را بهطور کامل از بین نمیبرد، زیرا ممکن است در اثر اصطکاک پاره شود.
هپاتیتهای ویروسی B و C
ویروسهای هپاتیت B و C از طریق تماس با خون یا مایعات بدن آلوده منتقل میشوند. در رابطه جنسی مقعدی، بهعلت احتمال خونریزی داخلی و تماس نزدیک با مایعات بدن، خطر انتقال این ویروسها بسیار بالاتر است. این بیماریها در صورت مزمن شدن میتوانند به آسیب شدید کبدی، سیروز و حتی سرطان کبد منجر شوند.
زگیل تناسلی (HPV) در ناحیه مقعد
زگیل تناسلی یا عفونت با ویروس پاپیلومای انسانی (Human Papillomavirus) یکی از رایجترین و خطرناکترین عوارض رابطه جنسی مقعدی است. این ویروس از طریق تماس مستقیم پوست با پوست، حتی بدون دخول کامل، منتقل میشود.
زگیل تناسلی در اطراف مقعد
در مراحل اولیه، زگیلها ممکن است بهصورت برجستگیهای کوچک، گوشتی یا همرنگ پوست در اطراف مقعد ظاهر شوند. این زگیلها معمولاً بدون درد هستند اما ممکن است با خارش، ترشح یا احساس ناراحتی همراه باشند. در صورت عدم درمان، زگیلها بهسرعت رشد کرده و بهصورت خوشهای یا گلکلمی گسترش مییابند.
زگیل داخل رکتوم و روده در مراحل پیشرفته
در موارد پیشرفتهتر، ویروس HPV میتواند از سطح پوست اطراف مقعد به داخل کانال رکتوم و حتی بخش ابتدایی روده بزرگ نفوذ کند. این وضعیت خطرناک است زیرا:
- تشخیص آن دشوارتر است و معمولاً با علائمی مانند خونریزی مقعدی، احساس وجود جسم خارجی یا درد مزمن همراه است.
- زگیلهای داخلی ممکن است بهمرورزمان باعث تغییرات سلولی غیرطبیعی شوند که در صورت عدم درمان، خطر سرطان مقعد (Anal Cancer) را بهشدت افزایش میدهد.
- درمان زگیلهای داخلی معمولاً به روشهای جراحی یا لیزر نیاز دارد و درمان دارویی بهتنهایی مؤثر نیست.
انواع HPV و خطر سرطان
از میان بیش از ۱۰۰ نوع ویروس HPV، برخی گونهها (بهویژه نوع ۱۶ و ۱۸) خطر بالایی برای ایجاد سلولهای پیشسرطانی دارند. افرادی که مکرراً رابطه مقعدی دارند، بهویژه بدون کاندوم یا با شرکای متعدد، در معرض خطر بالای ابتلا به این گونههای پرخطر هستند.
پیشگیری از زگیل تناسلی مقعدی
برای کاهش خطر ابتلا، پزشکان توصیه میکنند:
- استفاده از کاندوم در تمام طول رابطه، حتی در تماس سطحی؛
- پرهیز از تماس بلافاصله از مقعد به واژن (برای جلوگیری از انتقال متقاطع ویروس)؛
- واکسیناسیون با واکسن گارداسیل (Gardasil) که علیه انواع پرخطر HPV مؤثر است؛
- مراجعه منظم به پزشک متخصص زنان در صورت سابقه رابطه مقعدی مکرر.
سایر بیماریهای مقاربتی مرتبط
علاوهبر HPV و HIV، بیماریهایی مانند سوزاک (Gonorrhea)، کلامیدیا (Chlamydia) و تبخال تناسلی (Herpes Simplex Virus) نیز از طریق رابطه مقعدی منتقل میشوند. این عفونتها در بافت مقعدی سریعتر گسترش یافته و ممکن است بدون علامت باشند، در نتیجه فرد ناقل بیماری میشود بدون آنکه خود آگاه باشد.
آیا رابطه جنسی مقعدی باعث از بین رفتن میل جنسی میشود؟
بله، در برخی موارد عوارض سکس مقعدی میتواند میل جنسی را کاهش دهد. درد، احساس گناه یا آسیب روانی ناشی از تجربه ناخوشایند باعث میشود فرد از تماس جنسی اجتناب کند. از نظر فیزیولوژیکی، اگر آسیب به اعصاب لگنی یا عضلات کف لگن ایجاد شود، ممکن است تحریک جنسی کاهش یابد یا درد در حین رابطه افزایش پیدا کند.
توصیههای پزشکی برای کاهش خطر رابطه مقعدی
اگرچه توصیه کلی متخصصان، اجتناب از رابطه مقعدی است، اما در صورت اصرار به انجام، رعایت موارد زیر ضروری است:
- استفاده از کاندوم لاتکس یا پلیاورتان در هر رابطه
- بهکارگیری روانکنندههای محلول در آب برای جلوگیری از پارگی بافت
- پرهیز از انتقال از مقعد به واژن بدون شستوشو و تعویض کاندوم
- اجتناب از فشار یا اجبار، زیرا استرس و انقباض عضلات خطر آسیب را بیشتر میکند
- معاینات منظم پزشکی در صورت تکرار رابطه برای بررسی سلامت بافت مقعد
خلاصه مقاله
عوارض رابطه جنسی مقعدی نهتنها محدود به درد و ناراحتی فیزیکی نیست، بلکه شامل خطرات روانی و عفونی جدی نیز میشود. از دیدگاه علمی و پزشکی، مقعد برای رابطه جنسی طراحی نشده و انجام آن، چه در زنان و چه در مردان، میتواند پیامدهای ماندگار و گاه غیرقابل بازگشت ایجاد کند. برای حفظ سلامت جسمی و روانی، آگاهی و تصمیمگیری آگاهانه ضروری است.