ناباروری بدون علت، که به آن ناباروری ایدیوپاتیک نیز گفته می شود، یکی از مشکلاتی است که ممکن برخی از زوج ها را درگیر چالش کند. در این نوع از ناباروری، با اینکه زوج ها برای بارداری تلاش می کنند اما برخلاف انجام آزمایش ها و بررسی های دقیق، هیچ مشکلی در بدن زن یا مرد پیدا نمی شود.در این حالت همه چیز در ظاهر طبیعی است؛ تخمک گذاری منظم، نتایج آزمایش اسپرم نرمال، رحم سالم، لوله های باز و … اما بارداری رخ نمی دهد. در نتیجه این وضعیت باعث سردرگمی و نگرانی بسیاری از زوج ها می شود.
طبق آمار، حدود ۱۰ تا ۳۰ درصد موارد ناباروری در دسته ی ایدیوپاتیک قرار می گیرند. یعنی در یک سوم از موارد، علم پزشکی هنوز نتوانسته علت مشخصی برای عدم بارداری پیدا کند.
چرا برخی زوج ها دچار ناباروری بی علت می شوند؟
در ناباروری ایدیوپاتیک، علت مشخصی برای باردار نشدن وجود ندارد اما پزشکان و متخصصان بر اساس تجربه، احتمال هایی را برای این وضعیت مطرح می کنند. برخی از عوامل موثر بر ناباروری زنان و مردان عبارت اند از :
- اختلالات خفیف تخمک گذاری
گاهی تخمک گذاری به طور منظم انجام می شود، اما تخمک ها کیفیت مناسبی ندارند یا تخمک گذاری کامل نیست.
- مشکلات عملکردی اسپرم
ممکن است نتایج آزمایش اسپرم نرمال باشد، اما اسپرم ها قدرت باروری کافی یا حرکت مناسب برای رسیدن به تخمک را نداشته باشند.
- آندومتریوز پنهان
آندومتریوز خفیف در برخی موارد با سونوگرافی یا لاپاراسکوپی ساده دیده نمی شود و ممکن است باعث اختلال در آزادسازی تخمک شود.
- اختلالات ایمنی بدن
در برخی افراد، سیستم ایمنی بدن ممکن است نسبت به سلول های جنسی (اسپرم یا تخمک) واکنش نشان دهد و مانع باروری شود.
- عوامل روان شناختی و سبک زندگی
استرس زیاد، اضطراب، خواب ناکافی، تغذیه نامناسب و کم تحرکی همگی ممکن است بر باروری تأثیرگذار باشند، حتی اگر در آزمایش ها مشکلی دیده نشود.
علت نازایی خانم ها
ناباروری بدون علت چه زمانی تشخیص داده می شود؟
برای آنکه بتوان ناباروری بدون علت را تشخیص داد، باید یک سری بررسی ها و آزمایشات کامل پزشکی انجام شده باشد؛ مانند :
- بررسی عملکرد تخمدان ها و چرخه قاعدگی
- آزمایش اسپرم و آنالیز کامل آن
- بررسی باز بودن لوله های رحم (هیستروسالپنگوگرافی)
- سونوگرافی واژینال و بررسی رحم و تخمدان ها
- آزمایش های هورمونی
اگر تمام این موارد طبیعی باشد و زوج رابطه منظم بدون جلوگیری داشته باشند (در زنان زیر ۳۵ سال، بیش از یک سال رابطه بدون جلوگیری و در زنان بالای ۳۵ سال، شش ماه) و بارداری رخ ندهد، تشخیص ناباروری ایدیوپاتیک مطرح می شود.
بارداری دوقلو بعد از یکسال نازایی فقط با دارو!
دکتر ندا مقتدری برای بسیاری از کسانی که درگیر مشکل نازایی و ناباروری بوده اند، با روش های ساده و در دسترس موفقیت در بارداری را رقم زده اند. به همین دلیل ایشان بعنوان بهترین دکتر نازایی در اصفهان شناخته شده هستند.
در صورت نیاز به مشاوره فوری، میتوانید از طریق زیر “مشاوره آنلاین” با دکتر ندا مقتدری دریافت نمایید.
آزمایشات مختلف در زن و مرد برای تشخیص علت ناباروری
در زنان آزمایش های مانند :
- بررسی های هورمونی (استروژن، LH، FSH، پرولاکتین و…)
- سونوگرافی ترانس واژینال
- باز بودن لوله های فالوپ
- آزمایشات عفونی و ایمونولوژیک (در موارد خاص)
- بررسی ژنتیکی (در صورت نیاز)
- بررسی رحم و حفره آندومتر
در مردان نیز این آزمایشات انجام می شود :
- آزمایش شمارش اسپرم (تعداد، تحرک، شکل اسپرم)
- بررسی هورمونهای جنسی (تستوسترون، LH، FSH)
- سونوگرافی بیضه ها (در موارد خاص)
- معاینه فیزیکی برای بررسی واریکوسل یا سایر مشکلات ظاهری
درمان ناباروری بدون علت
آیا ناباروری بدون علت درمان دارد؟
بله. خبر خوب این است که ناباروری ایدیوپاتیک، برخلاف تصور، معمولاً قابل درمان است و درصد بالایی از زوج ها در نهایت به بارداری می رسند. انتخاب روش درمان به عوامل مختلفی بستگی دارد :
- سن زن و مرد
- مدت زمان تلاش برای بارداری
- نتایج سایر آزمایش های فرعی
- نظر تخصصی پزشک
در ادامه برخی از روش های متداول درمان این نوع ناباروری را بررسی می کنیم :
روش های درمان ناباروری بدون علت
- تحریک تخمک گذاری
در این روش، پزشک با دادن داروهایی مانند کلومیفن یا لتروزول، تخمدان ها را تحریک می کند تا تخمک گذاری به شکل مؤثرتری انجام شود. این درمان معمولاً اولین گام است و در کنار آن، زمان بندی دقیق برای انجام رابطه نیز توصیه می شود.
- تلقیح داخل رحمی یا IUI (نوعی از تکنولوژی کمک باروری یا ART)
در روش IUI، اسپرم مرد شسته و آماده سازی شده و مستقیماً در زمان تخمک گذاری وارد رحم زن می شود. این کار باعث می شود اسپرم ها مسیر کوتاه تری را طی کنند و احتمال بارداری افزایش یابد. IUI معمولاً در ۳ تا ۶ سیکل انجام میشود و در ناباروری بی علت، درصد موفقیت نسبتاً خوبی دارد.
- لقاح آزمایشگاهی یا IVF
اگر درمان های قبلی جواب ندهد، روش IVF (باروری خارج از رحم) پیشنهاد می شود. در این روش، تخمک ها در آزمایشگاه با اسپرم ترکیب می شوند و جنین حاصل به رحم منتقل می شود. IVF در بسیاری از موارد ناباروری بدون علت منجر به بارداری موفق می شود.
- درمان های مکمل
تغییر سبک زندگی، طب مکمل، مشاوره روانشناسی و تغذیه درمانی نیز می توانند در کنار روش های اصلی، به بهبود شرایط زوج کمک کنند.
احتمال بارداری در ناباروری بدون علت چقدر است؟
یکی از مهم ترین پرسش های بیماران در مواجهه با ناباروری بیعلت این است که : آیا امیدی به بارداری وجود دارد؟
پاسخ این سوال، خوشبختانه بله است. بر اساس مطالعات، بسیاری از زوج هایی که دچار ناباروری ایدیوپاتیک هستند، در نهایت به بارداری می رسند؛ چه به شکل طبیعی و چه با کمک روش های پزشکی مانند IUI یا IVF .
آمارها نشان میدهند که:
- حدود ۱۰ تا ۲۰ درصد از زوج ها با وجود ناباروری بی علت، پس از یک سال بدون درمان هم باردار می شوند.
- با استفاده از درمان هایی مثل تحریک تخمک گذاری و IUIنرخ موفقیت افزایش می یابد.
- در روش IVF، احتمال موفقیت در ناباروری بدون علت تقریباً مشابه یا حتی کمی بالاتر از سایر انواع ناباروری است، زیرا معمولاً مشکل پیچیده ای در تخمک یا اسپرم وجود ندارد.
با این حال، نکته مهم این است که تأخیر در مراجعه به پزشک می تواند فرصت ها را کاهش دهد، به ویژه اگر سن زن بالا باشد یا وضعیت هورمونی تغییر پیدا کند.
درمان های طبیعی نازایی بدون علت
در ناباروری هایی که علت مشخص ندارند، عوامل سبک زندگی می توانند نقش مهم تری ایفا کنند. برخی از مهم ترین مواردی که باید مورد توجه قرار گیرند، عبارت اند از:
- تغذیه مناسب
رژیم غذایی متعادل، شامل آنتی اکسیدان ها، ویتامین ها و چربی های مفید می تواند بر کیفیت تخمک و اسپرم تأثیر بگذارد. مصرف زیاد قند، فست فود و غذا های فرآوری شده ممکن است تأثیر منفی داشته باشد.
- کنترل وزن
چاقی یا لاغری بیش از حد، هر دو می توانند بر چرخه قاعدگی و تخمک گذاری اثر بگذارند. حفظ وزن مناسب یکی از توصیه های مهم در مسیر درمان است.
- فعالیت بدنی
ورزش منظم و سبک (مثل پیاده روی، یوگا یا شنا) باعث بهبود جریان خون، کاهش استرس و تنظیم عملکرد هورمون ها می شود.
- ترک دخانیات و الکل
سیگار و نوشیدنی های الکلی، کیفیت اسپرم و تخمک را کاهش می دهند و بر موفقیت درمان های باروری اثر منفی دارند.
- خواب کافی و کاهش استرس
بی خوابی، اضطراب و استرس مزمن می توانند بر عملکرد هورمونی بدن تأثیر بگذارند و فرآیند تخمک گذاری را مختل کنند.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر بیش از یک سال (در سن زیر ۳۵) یا شش ماه (در بالای ۳۵ سال) برای بارداری تلاش کرده اید و نتیجه ای نگرفته اید، حتی اگر هیچ علامت خاصی ندارید، حتماً باید با پزشک متخصص زنان و ناباروری مشورت کنید.
مراجعه زود هنگام به پزشک مزایایی دارد که در آینده متوجه آن خواهید شد :
- تشخیص زودهنگام مشکلات پنهان
- کاهش هزینه و مدت درمان
- جلوگیری از تحلیل ذخیره تخمدان با افزایش سن
- ایجاد آرامش روانی با دانستن مسیر درمان
سخن پایانی: ناباروری بدون علت، مسئله قابل حلی است!
ناباروری بدون علت، گرچه ممکن است نگران کننده باشد، اما هرگز به معنای پایان راه نیست. علم پزشکی امروز، راه های مختلفی برای کمک به بارداری در اختیار جامعه قرار داده و درصد موفقیت درمان ها نیز روز به روز در حال افزایش است.
اگر شما یا همسرتان با این وضعیت روبه رو هستید، به جای نگرانی و صبر بی نتیجه، بهتر است با یک پزشک متخصص و دلسوز مشورت کنید. گاهی تنها یک دارو یا تنظیم سبک زندگی می تواند راه بارداری را هموار کند.